- Alarm obozowy – Alarm obozowy to sygnał wzywający do natychmiastowej zbiórki lub ewakuacji. Ogłasza go osoba wyznaczona do tego, najczęściej jest to oboźny lub komendant. Alarm może być np. przeciwpożarowy, mundurowy, ewakuacyjny etc.
- Apel – Uroczysta zbiórka całego obozu lub podobozu. Często jako oficjalne rozpoczęcie i zakończenie dnia obozowego, czasami, w szczególnych przypadkach, odbywany jest także w innych porach dnia. Ma charakter uroczysty. U nas w hufcu przyjęło się, że apel poranny jest mundurowy, a wieczorny nie.
- Baza obozowa – Inaczej stanica, to miejsce, gdzie organizowane są obozy harcerskie i kolonie zuchowe.
- Biwak – Kilkudniowy wyjazd harcerski poza miejscem zamieszkania. krótki, zwykle 2–3 dniowy.
- Burta – Jest to element namiotu; dwuczęściowa płachta z przodu i z tyłu, wyposażona w przesłonięte siateczką okna i w sznurki do związywania. Opuszczone zapewniają prywatność i ciepło, zawiązane chronią namiot przed odfrunięciem podczas wichury, a podwinięte wpuszczają światło i umożliwiają przewiew.
- Cisza nocna – Czas przeznaczony na odpoczynek i sen.
- Czołówka – Latarka noszona na głowie, umożliwiająca oświetlenie drogi i pracę po zmroku przy zachowaniu wolnych rąk.
- Czyściochy – Miejsce, w którym się myje naczynia.
- Dziesiątka (dycha) – Określenie namiotu o podstawie 4×5 m i wysokości 2m, zasadniczo przeznaczonego dla 10 osób, choć zwykle śpi w nim na obozie 5–7 osób.
- Finka – Nóż harcerski, tradycyjny i praktyczny element wyposażenia harcerza, używany do prac polowych, noszony przy pasku od spodni. Istnieje oczywiście mnóstwo rodzajów noży; te stworzone z myślą o harcerzach mają zwykle nabitą lub nadrukowaną na pochwie lilijkę.
- Gawęda – Opowieść przekazująca wartości i wiedzę.
- Instruktor/Instruktorka – Członek ZHP w wieku min. 16 lat, mający minimum stopień przewodnika. Instruktor ma wiedzę i umiejętności potrzebne do wychowania i opieki nad dziećmi i młodzieżą; instruktorem ZHP zostaje się po zrealizowaniu próby instruktorskiej, odbyciu odpowiedniego kursu i złożeniu Zobowiązania Instruktorskiego.
- Iskierka – Zwyczaj harcerski stosowany w harcerskim kręgu, który polega na uściśnięciu dłoni stojącej w kręgu obok osoby, aż „iskra” zatoczy koło.
- Kadra obozu – Osoby odpowiedzialne za organizację i bezpieczeństwo obozu.
- Kanadyjka – Rozkładane łóżko polowe. Ma drewniany szkielet i materiałowe lub plastikowe poszycie. To alternatywa dla budowanych samodzielnie prycz lub dla spania jedynie na karimacie czy materacu.
- Karimata – Mata izolująca od podłoża podczas spania/siedzenia.
- Kolonia zuchowa – Dłuższy wyjazd wakacyjny zuchów, tradycyjnie pod namioty.
- Komendant – W przypadku obozu kierownik wypoczynku, szef obozu.
- Kominek – Wieczorne spotkanie pełne śpiewu, gawęd i zabaw. Formą podobny do ogniska, ale odbywający się w pomieszczeniu zamkniętym przy świecach.
- Krąg rady – Zebranie zuchów, które służy do demokratycznego podejmowania decyzji, planowania, omawiania zadań, problemów i dnia.
- Kwatermistrz – Osoba odpowiedzialna za finanse, sprzęt i zaopatrzenie.
- Maszt – Wysoki słup, na którym podczas obozu podnosi się flagę państwową, harcerską lub obozową.
- Menażka – Metalowe naczynie polowe, służące jako talerz, miska, patelnia lub kociołek. Wykonana z metalu lub specjalnego tworzywa. Dwa podstawowe typy menażek, stosowane przez harcerzy, to: menażka wojskowa – dwuczęściowa, zwykle zielona, z odginanym uchwytem i zawieszką – oraz menażka okrągła, blaszana, zwykle kilkuczęściowa (z talerzykiem i głębokimi naczyniami różnej średnicy), z uchwytem. Metalowe menażki nadają się do użycia na kuchni polowej – można z ich pomocą gotować, podgrzewać i smażyć na otwartym ogniu.
- Naciąg – Linka lub lina służąca do stabilizowania namiotów, masztów, bram i innych konstrukcji obozowych.
- Niezbędnik – Składany komplet sztućców, zawierający często dodatkowo otwieracz do konserw, otwieracz do butelek, ewentualnie korkociąg. Może mieć formę zestawu osobnych części lub posiadać konstrukcję taką jak scyzoryk. Istnieją też proste plastikowe dwustronne łyżko-widelce. Jak sama nazwa wskazuje, niezbędnik to przedmiot niezbędny na obozie, o ile oczywiście nie chcemy być głodni, strugać sztućców z drewna lub używać jak mieszczuchy pełnowymiarowego noża, widelca i łyżki.
- Oboźny – Członek kadry odpowiedzialny za organizację czasu i dyscyplinę na obozie. Prowadzi apele, ogłasza czas przygotowań do zajęć, przekazuje harcerzom doraźne informacje, dowodzi harcerzami w szyku, uczy musztry, robi pobudkę, ogłasza ciszę nocną.
- Obóz harcerski – Dłuższy, często kilkutygodniowy wyjazd wakacyjny harcerzy, tradycyjnie pod namioty, który jest podsumowaniem rocznej pracy drużyny.
- Opiekun szóstki/ zastępu – Instruktor wspierający konkretną szóstkę/zastęp podczas obozu, dbający o jej funkcjonowanie i bezpieczeństwo.
- Pałatka – Peleryna przeciwdeszczowa. Harcerskie pałatki są ciemnozielone, zapinane na guziki.
- Pionierka obozowa – Konstrukcje wykonane z drewna i lin na potrzeby obozu.
- Plac apelowy – Wyznaczone miejsce na terenie obozu, gdzie odbywają się apele i zbiórki.
- Pląs – Krótka zabawa ruchowa połączona z piosenką.
- Poczta obozowa – Jest to system korespondencji między uczestnikami obozu. Każdy ma prawo wrzucić do skrzynki na listy wiadomość adresowaną do innego harcerza, członka kadry lub całego obozu. Poczta przekazywana jest podczas apelu. Listy nieadresowane lub z adnotacją „na apelu” odczytuje się na głos. To świetny sposób na pośrednie przekazywanie wiadomości (również anonimowych) i rozpowszechnianie obozowych ogłoszeń (na przykład o zgubionym niezbędniku), a także okazja do żartów – na przykład podrabianych listów miłosnych. Za pomocą poczty obozowej można się także dzielić wrażeniami z zajęć, zadawać pytania kadrze, składać prośby, podziękowania, życzenia.
- Podchody obozowe – Forma rywalizacji między sąsiadującymi ze sobą obozami. Harcerze z jednego obozu usiłują przedostać się niezauważenie na teren „przeciwnika”, by zostawić po sobie ślad lub zabrać flagę. Harcerski savoir vivre wymaga, by kadra obu obozów w tajemnicy informowała się wzajemnie o planach podchodzenia dla uniknięcia konfliktów i poczucia zagrożenia.
- Podobóz – Obóz konkretnej jednostki harcerskiej lub kilku jednostek z danego pionu wiekowego, uczestniczący w zgrupowaniu wielu jednostek, np. w obozie całego hufca.
- Programowiec – Członek kadry odpowiedzialny za przygotowanie, koordynowanie i realizację programu obozu.
- Przyrzeczenie Harcerskie – Uroczyste zobowiązanie do życia według wartości harcerskich.
- Rajd – Wędrówka połączona z wykonywaniem zadań.
- Rozkaz – Pisemny dokument na obozie wydawany przez komendanta, odczytywany na apelu. Zawiera zapis podjętych przez komendanta (w konsultacji z kadrą) decyzji, które wszyscy uczestnicy muszą przyjąć do wiadomości. W rozkazie zapisuje się więc na przykład: wyznaczenie zastępu służbowego wraz z jego instruktorem, plan na dzień, przyznane sprawności, mianowania na funkcje, wyniki gier terenowych, pochwały, nagany i tym podobne.
- Strażnik ognia – Honorowa funkcja obejmowana podczas ognisk. Strażnik ognia dba o bezpieczeństwo, dokłada drew, salutowaniem w stronę ognia przyczynia się do wzbogacenia obrzędowości.
- Warta – Straż obozu pilnująca bezpieczeństwa uczestników i ich dobytku. Umundurowany wartownik stoi w dzień przy bramie i pilnuje, by nikt obcy nie wszedł bez zezwolenia kadry na teren obozu. W nocy i pod nieobecność pozostałych harcerzy wartownik w stroju polowym patroluje teren obozu, pilnując flagi i proporca, obiektu pożądania przeciwników podczas podchodów. Obowiązkiem wartownika jest stała obserwacja terenu, alarmowanie w uzasadnionych przypadkach, informowanie kadry o wszystkim co niepokojące, zatrzymywanie obcych, łączność polowa między bramą obozową a pozostałą częścią terenu.
- Współzawodnictwo obozowe – Jest to system rywalizacji i motywacji, zazwyczaj oparty na punktacji zastępów. Wprowadza element zabawy, integruje uczestników oraz pomaga w zarządzaniu obozem.
- Zapałka do kanadyjki – Inaczej rozpórka. Metalowy lub drewniany element konstrukcji kanadyjki; część służąca do naciągnięcia poszycia z dwóch stron łóżka.
- Zaprawa Poranna – rozgrzewka, w której biorą udział uczestnicy obozu tuż po pobudce, przed śniadaniem i apelem. Może to być seria ćwiczeń, trucht, bieg, przysiady itp.
- Zastęp służbowy – Zastęp pełniący przez określony czas służbę na obozie; odpowiada m.in. za porządek i wykonywanie bieżących zadań obozowych.
- Zastęp/szóstka – Mała grupa harcerzy działająca w ramach obozu.
- Zastępowy/szóstkowy – Lider zastępu/szóstki.
